IPO (chữ viết tắt của cụm từ tiếng Anh Initial Public Offering) có nghĩa là phát hành cổ phiếu ra công chúng lần đầu.
Theo thông lệ tài chính trong kinh doanh, việc phát hành này có nghĩa là một doanh nghiệp lần đầu tiên huy động vốn từ công chúng rộng rãi bằng cách phát hành các cổ phiếu phổ thông, nghĩa là cổ phiếu ghi nhận quyền sở hữu đúng nghĩa và người nắm giữ có quyền biểu quyết tương ứng trong các kỳ họp Đại hội đồng Cổ đông thường niên hay bất thường. Một phần của IPO có thể là chuyển nhượng cổ phần của cổ đông hiện hữu.
Như vậy, IPO với mỗi doanh nghiệp chỉ có một lần duy nhất, và sau khi đã IPO thì các lần tiếp theo sẽ được gọi là phát hành cổ phiếu trên thị trường thứ cấp. IPO có ý nghĩa rất quan trọng với doanh nghiệp, vì với bất kỳ doanh nghiệp nào, đây cũng là thử thách đầu tiên và quan trọng nhất đối với hàng loạt khía cạnh vận hành. Nguyên nhân của thử thách này là do doanh nghiệp trước khi được phép huy động vốn rộng rãi phải đảm bảo hàng loạt các điều kiện phát hành ngặt nghèo và qui chế báo cáo thông tin rất nghiêm khắc.
IPO hoàn toàn khác với việc một cổ đông hiện hữu bán lượng cổ phần đang nắm giữ; hành vi sau này gọi là Chào bán Cổ phần (Offer for Sale).
Về mặt thủ tục, tiến trình IPO thường liên quan tới một hay một số công ty tài chính đặc biệt gọi là Ngân hàng đầu tư, ở Việt Nam vẫn gọi là các Công ty chứng khoán. Những trung gian tài chính này làm nhiệm vụ cung cấp dịch vụ và bảo lãnh phát hành. Công ty tiến hành bán cổ phần bằng IPO được gọi là "Nhà phát hành." Những vụ bảo lãnh phát hành lớn thường do một nhóm các ngân hàng đầu tư hợp thành một xanh-đi-ca (syndicate) để phân chia công việc và rủi ro. Trong số này có một tổ chức đứng ra làm Nhà bảo lãnh chính, và chiếm hết phần lớn phí bảo lãnh phát hành. Trên thế giới, mức phí này có thể lên tới 8% của tổng số tiền cổ phần bán được và kèm theo nhiều điều khoản khác.
Cách thức bán của IPO
Việc chào bán cổ phần ra công chúng rộng rãi lần đầu tiên có nhiều cách thức tiến hành. Các dạng có thể là: (1) Đấu giá kiểu Hà-Lan; (2) Bảo lãnh cam kết; (3) Dịch vụ với trách nhiệm cao nhất; (4) Mua buôn để chào bán lại; và (5) Tự phát hành.
Do lượng thủ tục pháp lý và chế tài khá chặt chẽ và rắc rối, mỗi vụ IPO thường cần một vài công ty luật hỗ trợ. IPO có thể bao gồm một phần trong đó việc cổ đông hiện tại chuyển nhượng quyền sở hữu với số cổ phiếu hiện tại theo cách ta goi là giao dịch thứ cấp, mặc dù vai trò được nhấn mạnh chủ yếu của IPO là phát hành mới và lần đầu ra công chúng để huy động một lượng vốn góp đáng kể. Tuy nhiên, theo thông lệ thế giới cả luật pháp chứng khoán lẫn qui ước của các công ty bảo lãnh phát hành đều hạn chế chức năng chuyển nhượng lượng cổ phần hiện hành theo phương thức giao dịch thứ cấp.
IPO thường được bán cho các nhà đầu tư tổ chức, với qui mô lớn và cũng dành ra một tỷ lệ nhỏ cổ phần bán cho các khách hàng cá nhân quan trọng do công ty bảo lãnh đứng ra dàn xếp. Ở các thị trường đã phát triển, nhà phát hành thường thả lỏng một điều khoản cho phép nhà bão lãnh có thể tự ý tăng qui mô phát hành IPO lên tới 15% so với dự kiến theo kế hoạch đã thống nhất để linh hoạt phản ứng trước nhu cầu thị trường, gọi là phương án greenshoe. Greenshoe là điều khoản được nhất trí thực thi khi nhu cầu thị trường tăng quá cao, đẩy giá lên, thì việc phát hành thêm tối đa 15% giúp bình ổn giá. Đôi lúc nhà phát hành không đồng ý vì họ không có kế hoạch sử dụng số tiền do tăng thêm lượng cổ phần bán ra.
Giá cổ phần qua IPO
Nhiều nghiên cứu nghiêm túc bằng lý thuyết thực chứng trên thế giới cho thấy rằng ở phạm vi rất rộng, thường giá cổ phần bán qua IPO được định giá dưới mức thị trường. Hiệu ứng dưới giá này nhằm tạo ra sức hấp dẫn cho các cổ phiếu giao dịch thứ cấp sau IPO, tạo ra thanh khoản tốt về lâu dài cho công ty.
Dấu lặng thị trường
Sau giai đoạn IPO ồn ào, giao dịch cổ phiếu thứ cấp đi vào giai đoạn "dấu lặng." Theo qui định nhiều thị trường các công ty bảo lãnh và những người có liên quan mật thiết tới vận hành kinh doanh của doanh nghiệp bị cấm đưa ra các dự báo về doanh thu và lợi nhuận tương lai trong "giai đoạn dấu lặng." Trước kia, Ủy ban Giao dịch chứng khoán Mỹ áp dụng giai đoạn dấu lặng 25 ngày kể từ ngày IPO, nhưng tới năm 2002 đã tăng lên 40 ngày, nhằm tránh việc các đối tác có thông tin lũng đoạn và gây ảnh hưởng thiên lệch tới thị trường bằng thông tin.
Sau giai đoạn này, công ty bảo lãnh chính sẽ tiến hành công bố các nghiên cứu liên quan tới cổ phiếu của công ty IPO.
Theo Saga
- 04/10/2010 16:48 - Những điều cần biết khi tiến hành giao dịch chứng khoán
- 04/10/2010 16:46 - Lệnh ATC
- 04/10/2010 16:41 - Top 9 lời khuyên giao dịch trên thị trường
- 04/10/2010 16:36 - Tài khoản chứng khoán có thể dùng trong giao dịch OTC?
- 04/10/2010 16:30 - Cần bao nhiêu tiền để kinh doanh chứng khoán?
- 04/10/2010 16:27 - Repo chứng khoán là gì?
- 20/02/2010 17:56 - Các chiến thuật kinh doanh cổ phiếu
- 20/02/2010 17:54 - Báo cáo thường niên chuyển thông tin đến thị trường và xã hội như thế nào?
- 20/02/2010 17:52 - Chọn kênh đầu tư để đồng tiền “sống”?
- 20/02/2010 17:52 - Kiến Thức Cơ Bản Repo chứng khoán là gì?
- 20/02/2010 17:51 - Tìm hiểu về nghiệp vụ lưu ký chứng khoán
- 20/02/2010 17:50 - CTCP được phép niêm yết cổ phiếu trên TTCK trong trường hợp nào?
- 20/02/2010 17:49 - Nguyên tắc đầu tư CK của nhà đầu tư đại tài
- 20/02/2010 17:48 - Công cụ hành chính và lý thuyết vỗ hai bàn tay
- 20/02/2010 17:47 - Lệnh ATC
- 20/02/2010 17:46 - Nghề môi giới chứng khoán chuyên nghiệp
- 20/02/2010 17:45 - Công cụ phái sinh: Chọn không dễ dàng!
- 20/02/2010 17:44 - Cổ phiếu... không chỉ có tiền
- 20/02/2010 17:43 - "Bẫy" tăng giá
- 20/02/2010 17:42 - Những sai lầm trong đầu tư chứng khoán
- 20/02/2010 17:42 - Nghiệp vụ tự doanh của công ty chứng khoán
- 20/02/2010 17:40 - Tài khoản chứng khoán có thể dùng trong giao dịch OTC?
- 20/02/2010 17:39 - Tâm lý bầy đàn hay trí tuệ đám đông?
- 20/02/2010 17:39 - Loại chứng khoán nào được niêm yết tại TTGDCK?
- 20/02/2010 17:37 - 3 bước cần ghi nhớ khi đầu tư chứng khoán
- 20/02/2010 17:37 - 14 lời vàng cho các nhà đầu tư chứng khoán
- 20/02/2010 17:36 - Khi nào thì cổ phiếu bị tạm ngừng giao dịch?
- 20/02/2010 17:34 - 5 điều phụ nữ cần biết khi đầu tư cổ phiếu
- 20/02/2010 17:33 - Những điều cần biết khi tiến hành giao dịch chứng khoán
- 20/02/2010 17:32 - Điều kiện để thị trường chứng khoán hoạt động tốt?
- 20/02/2010 17:32 - Định mức tín nhiệm là gì?
- 20/02/2010 17:30 - Hệ thống đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán các giao dịch chứng khoán
- 20/02/2010 17:29 - Bí quyết đầu tư của 5 ông trùm chứng khoán
- 20/02/2010 17:29 - Cần bao nhiêu tiền để kinh doanh chứng khoán?
- 20/02/2010 17:27 - Top 9 lời khuyên giao dịch trên thị trường
- 20/02/2010 17:26 - Định giá niêm yết lần đầu như thế nào?
- 20/02/2010 17:25 - Cổ phiếu, trái phiếu bị huỷ bỏ niêm yết khi nào?
Kiến Thức Về Kinh Tế 

